Gençlerdeki Uyku Kabusuna Son! Sosyal Jetlag'ın Doğal Çözümü: Sabah Güneşi Hayatınızı Nasıl Değiştirir?

Günümüz gençleri arasında hızla yayılan bir sorun var: Uyku düzensizliği. Geç saatlere kadar süren ekran bağımlılığı ve düzensiz yaşam alışkanlıkları, gençlerin biyolojik saatlerini alt üst ederek "sosyal jetlag" sendromuna yol açıyor. Peki, okulu, işi ve sosyal hayatı derinden etkileyen bu uyku kabusundan kurtulmanın doğal ve basit bir yolu olabilir mi? Türk Uyku Tıbbı Derneği Başkanı Prof. Dr. Zeynep Zeren Uçar, bu sorulara çarpıcı bir yanıt veriyor ve çözümün sabah güneşi kadar yakın olduğunu belirtiyor. Gençlerin yaşam kalitesini yeniden yükseltecek bu sihirli tavsiyeyi kaçırmayın!

İZMİR (AA) - TEZCAN EKİZLER - Türk Uyku Tıbbı Derneği Başkanı Prof. Dr. Zeynep Zeren Uçar, son yıllarda gençlerde uyku düzensizliğinin sık görülmeye başlandığını belirterek, "Sabah güneşi uyku sorunu yaşayan gençler için önemli. Güneş, tek başına ilaç." dedi.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi de olan Uçar, AA muhabirine, düzensiz yaşamın kişinin uyku saatlerini bozduğunu söyledi.

Son yıllarda özellikle gençlerde uyku düzensizliğinin sık görülmeye başlandığını dile getiren Uçar, şunları kaydetti:

"Zaman uyumsuzlukları nedeniyle sosyal ve biyolojik saat arasında meydana gelen dengesizliğe 'sosyal jetlag' diyoruz. Gençler aslında tam olarak bunu yaşıyor. Gençler geceleri geç yatıp günlerinin önemli bir kısmını uyuyarak geçiriyor. Gençler 'sosyal jetlag' dediğimiz bir kavramla karşı karşıya. Yani geç yatıyorlar ve geç kalkıyorlar. Geç kalktıkları için gündüzleri normal hayatlarını sürdüremiyorlar. Okul, iş hayatları sekteye uğruyor, aslında bizim için gizli bir tehlike. Geceleyin de çok geç yattıkları için vücutları ve beyinleri dinlenemiyor. Özellikle de ergenlik dönemi geç erişkinlikte çok görülen bir durum bu. 16-22 yaş arasındaki gençlerin yüzde 30 ila 40'ında bu durum bildirilmektedir."

Uçar, sosyal jetlag yaşayanların uyku saatleri değiştiği için zamanında bile yatağa girseler uyuyamadıklarını belirtti.

Hastaneye başvuran birçok gencin akşam ssaat 23.00'te yatağa girmesine rağmen çok geç saatlerde uyuyabildiğini anlattığını belirten Uçar, "Ertesi gün de doğal olarak öğleden sonra çok geç saatlerde uyanıyor. Bu durum bir süre sonra beyninizdeki uyku saatini bozuyor. Yine vücudumuzun kendisine salgıladığı melatonin saatleri var. O bozuluyor ve faz kayması meydana geliyor. Bu kişide bir kısır döngü halini alıyor. Kişi normal sosyal hayatını yaşamıyor. İş hayatı olamıyor ve arkadaş çevresinden bir süre sonra kopuyor. Geceleyin de daha çok mavi ışığa maruz kalıyor. Uyuyamadıkça daha çok tablete bakıyor, daha çok televizyon izliyor." ifadelerini kullandı.

Uçar, sosyal jetlagın tedavi edilebilir bir durum olduğunun altını çizdi.

- "En geç saat 23.00'te uyumalarını sabah da saat 07.30 ya da 08.00'de kalkmalarını öneriyoruz"

Uyku tedavisinin en az 4-6 hafta, en fazla ise 6 ay sürebildiğini anlatan Uçar, şöyle devam etti:

"Uyku eğitiminin verilmesi, uyku saatlerinin düzenlenmesi ve kişilerde daha erken uykuya dalmak için ortamın düzenlenmesi lazım. Aynı saatte yatıp aynı saatte uyanmalarını öneriyoruz. Saat en geç 23.00'te uyumalarını, sabah da saat 07.30 ya da 08.00'de kalkmalarını öneriyoruz. Yatağa yatıp uyuyamazsak kalkıp 15 dakika içinde kitap okuması, müzik dinlemesi gibi rahatlatıcı bir aktivitede bulunarak tekrar yatağa girmeleri tavsiyelerimiz arasında. 21.00'den sonra televizyon, telefon gibi, mavi ışığa maruz kalmaması, evdeki ışıkların da mümkünse gün ışığına çevrilmesi ve ışık düzeyinin azaltılması gerekiyor ayrıca uyku sorunu çekenlerin gündüzleri vakit geçirmesi gerekiyor. Sabah güneşi uyku sorunu yaşayan gençler için önemli. Güneş, tek başına ilaç. Sabah saat 11.00'e kadar bir yarım saat bile güneş görseler akşam saat 21.00'den sonra vücudumuzdaki melatonin hormonu daha rahat salgılanabiliyor ama sabah güneşi olmayınca melatonin salgısı daha geç saatleri buluyor. Bu da uyku düzenini ve sistemini etkiliyor."

Sosyal jetlag yaşayan ve tedavi için hastaneye başvuran 20 yaşındaki Batuhan Bulut da trafik kazası geçirdikten sonra hayatının değiştiğini ve uyuyamadığını söyledi.

Son bir aydır uyku sorunu yaşadığını anlatan Bulut, "Sabahın 6'sında yatıyorum, saat 16.00'da kalkıyorum. Düzenim yok, hayatım yok. Gündüz vakti uyumuş oluyorum. Bütün gün uyuyorum. Ben de sosyal jetlag grubunun içindeyim. En çok arkadaşlarımla vakit geçirmeyi özledim." diye konuştu.

Türk Uyku Tıbbı Derneği Başkanı Prof. Dr. Zeynep Zeren Uçar'ın dikkat çektiği üzere, son yıllarda gençlerde yaygınlaşan uyku düzensizliği, "sosyal jetlag" adı verilen ciddi bir soruna dönüşüyor. Bu durum, gençlerin geceleri geç yatıp gündüzleri geç kalkmasıyla karakterize olup, biyolojik ve sosyal saat arasındaki dengeyi bozarak okul ve iş hayatı başta olmak üzere sosyal ilişkilerini olumsuz etkiliyor. Prof. Dr. Uçar, bu kısır döngüden kurtulmak için uyku eğitiminin ve düzenli yaşam alışkanlıklarının önemine vurgu yaparken, en güçlü ve doğal tedavinin "sabah güneşi" olduğunu belirtiyor. Özellikle sabah saat 11.00'e kadar alınacak yarım saatlik güneş ışığının, vücudun melatonin hormonunu düzenleyerek uyku kalitesini artırdığı ifade ediliyor. Ayrıca, 21.00'den sonra mavi ışık yayan cihazlardan uzak durulması ve uyku saatlerinin (en geç 23.00'te yatış, 07.30-08.00'de kalkış) sabitlenmesi gibi basit ama etkili öneriler sunuluyor. Bu kapsamlı tavsiyelerle gençlerin sağlıklı bir uyku düzenine kavuşarak yaşam kalitelerini artırmaları hedefleniyor.